Boşanmada Mal Paylaşımı

Boşanmada Mal Paylaşımı

Boşanmaya karar veren eşlerin akıllarına en çok takılan ve danışma ihtiyacı duydukları konu eşlere ait malların nasıl paylaştırılacağıdır. Mal paylaşımı, gerek anlaşmalı gerekse çekişmeli boşanmada boşanmayı uzatan en önemli sebeplerdendir. Mal paylaşımı aslında evli çiftlerin evlilik sırasında aldıkları ya da öncesinde kendisine ait olup da sonrasında birlikte kullandıkları taşınır ve taşınmaz malların boşandıktan sonra nasıl paylaştırılacağı sorunudur.

Kural olarak eşler evlenirken aralarında başka bir mal rejimine karar vermemişlerse edinilmiş mallara katılma rejimine tabidirler. Edinilmiş mallara katılma rejimi, basitçe evlilik esnasında alınan tüm malların yarı yarıya eşler arasında paylaşılması demektir. Ancak evlenme tarihi de bu konuda önem taşımaktadır.

Edinilmiş Mallara Katılma rejimi 01.01.2002 tarihinde kabul edilen Türk Medeni Kanunu ile hukuk sistemimize girdiğinden uzun süren evlilikleri bu tarihe göre ikiye ayırıp değerlendirmek gerekir.

01.01.2002 tarihinden sonra evlenenler için mal paylaşımında; başka bir mal rejimi kabul edilmediyse edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır.

01.01.2002 tarihinden önce evlenenler için mal paylaşımında; 01.01.2002 tarihinden öncesi için o dönemki Medeni Kanunda yasal mal rejimi olarak kabul edilen mal ayrılığı rejimi (bu dönemde alınan mallar kimin adına kayıtlı ise ona ait kabul edilir), 01.01.2002 tarihinden sonrası için başka bir mal rejimi kabul edilmediyse edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır.

Boşanma davası ile mal paylaşımı davası ayrı davalardır

Eşler arasındaki mal rejimi, boşanma davasının açılması ile son bulur. Ancak, boşanma davasında mal paylaşımı yapılmaz. Bu davada sdaece boşanma sebeplerinin varlığı mahkeme tarafından incelenir. Mal paylaşımı ayrı bir dava olarak açılır. Boşanma davasında mal paylaşımı istenmişse bile hakim mal paylaşımı isteğini boşanma davasından ayırır ve iki davaya ayrı ayrı bakılır. Mal paylaşımı davasının mahkeme tarafından sonuçlandırılması için boşanma davasının kesinleşmesi gerekir.

  1. Kişisel mallar evlilik sırasında alınan mallardan ayrılır ve mal paylaşımı diğer mallar üzerinde olur.

Kişisel mallar mal paylaşımı hesabında dikkate alınmazlar. Örneğin evlenmeden önce alınan araba ya da ev evlendikten sonra her iki eş tarafından kullanılıyor olsa bile kişisel maldır ve evlenmeden önce kime ait ise ona ait kalmaya devam eder.

Eşlerin yine kendisine ait kalacağı kişisel malları şunlardır;

  • Eşlerin yalnız kişisel kullanımına yarayan mallar
  • Evlenmeden önce eşlerden birine ait bulunan mallar
  • Evlendikten sonra bile olsa miras, bağışlama gibi bedel karşılığı alınmamış mallar
  • Eşlerin manevî tazminat alacakları,
  • Kişisel mallar yerine geçen değerler. Örneğin kişisel mal olan evin satılıp yerine başka bir ev alınması.
  1. Edinilmiş Malların paylaşımı

Edinilmiş mallar, evlilikte alınan mallardır;

  • Eşlerin çalışması karşılığı aldığı ücret ya da benzeri kazanımlar
  • Sosyal Güvenlik Kurumu ya da sosyal yardım kuruluşlarının eşe yaptığı ödemeler
  • Personele yardım amacıyla kurulan sandık benzeri oluşumlar tarafından eşlere yapılan ödemeler
  • İşgücü kaybı tazminatları,
  • Kişisel mallarının gelirleri. Örneğin kişisel mal olan evden gelen kira geliri edinilmiş maldır
  • Edinilmiş malların yerine geçen değerler. Ortak bir mal satılıp yerine alınan mal da edinilmiş mal olarak kabul edilir.

 Kişisel malların gelirleri edinilmiş mal olarak kabul edilir.

Eşlerin kişisel mallarından evlilik süresince elde ettikleri gelirler edinilmiş mal olarak kabul edilir ve diğer eşin de üzerinde hakkı vardır. Örneğin evlenmeden önce alınmış olan evin kira gelirlerinde diğer eşin de hakkı vardır ve mal rejiminin tasfiyesinde hesaba katılır.

Mal Paylaşımı Uygulamaları ve Pratik Bilgiler

Boşanmada mal paylaşımı çok detaylı bir konudur ve bu konu yalnızca kanunda yer alan düzenlemelerle değil, mahkeme kararları ile de şekillenmiştir.  Yazının bu kısmında gerek pratikte ihtiyaç duyabileceğiniz bilgileri,  gerekse mahkeme kararları çerçevesinde uygulamada mal paylaşımının ne şekilde olduğunu paylaşmak istiyorum.

Mal paylaşımı nasıl yapılır?

Mal paylaşımında esas olan hangi malın kişisel mal olduğu hangi malın edinilmiş mal olduğudur. Kural olarak eşler sözleşme yaparak hangi malın kişisel mal olduğuna karar verebilir. Ya da tam tersine; kişisel mal olarak kabul edilen bir malın edinilmiş mal olmasını kararlaştırabilirler. Eşler arasında bir anlaşma yok ise, kanununun genel düzenlemelerine bakılır ve şu şekilde bir yol izlenir.

 Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır

Anlaşmalı boşanma, evlilikleri en az 1 yıl sürmüş çiftlerin başvurabileceği, boşanmanın tüm şartlarında anlaştıkları boşanma türüdür. Anlaşmalı boşanma olabilmesi için mahkemeye boşanmanın sonuçlarını detayları ile içeren bir boşanma protokolü sunulmalıdır. Protokolde malların nasıl paylaşıldığı açıkça belirtilmelidir. Eşler mal paylaşımını protokole yazarken tam bir serbesti içerisinde değillerdir. Hakimin bu paylaşımı hukuka uygun bulması gerekir. Örneğin, erkeğin kadına ileri tarihte ödeme yapması şartıyla arabanın erkeğe bırakılacağı gibi şarta bağlı bir mal paylaşımı mahkemelerce kabul edilmemektedir. 

Anlaşmalı boşanma protokolünde eşlerin ikisinin de imzası bulunsa bile mahkemede eşlerin hazır bulunarak imzaları özgür iradeleri ile attıklarını ve protokolü kabul ettiklerini söylemeleri gerekir. Aksi halde anlaşmalı boşanma çekişmeliye döner ve mal rejimi tasfiyesi davası ile mallar mahkemece paylaştırılır.

Anlaşmalı boşanma protokolünde evin, arabanın, ziynet eşyalarının, evlilik süresince biriktirilen altın ve paraların, kredi borçları ya da başkaca borçların kim tarafından ödeneceğinin, özel günlerde alınan hediyelerin durumunun ne olacağının ve diğer tüm mal varlığının kimde kalacağına dair detaylı düzenlemenin açıkça yazılması gerekir.

Çekişmeli boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır?

Çekişmeli boşanma davasında mal paylaşımı üzerinde de anlaşılamadığından mal rejiminin tasfiyesi davası ile evlilik içerisinde alınan ortak mallar kural olarak yarı yarıya paylaştırılır. Ancak uygulamada genelde tam olarak %50 paylaşım olmamaktadır. Öncelikle kişisel mallar bu paylaşımda hesaba alınmazlar ve başka bir mal rejimi seçilmediyse mallar ortak mal kabul edilip yarı yarıya bölünme amacıyla hesaplamaya alınırlar. Bu hesaplamada ortak malların değerleri tespit edilir, gerektiğinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılır. Kişisel malların satılıp yenisinin alınması durumlarında diğer eşin bu kişisel malın değerinden daha fazla katkıda bulunması ile alınan malların paylaşımı gibi konular sebebiyle pratikte mallar tam olarak %50 olarak paylaştırılamamaktadır. İşte bu noktada, özellikle de paylaşıma itirazda bulunan bir eşe karşı, uzman bir boşanma avukatının devreye girmesi önemlidir. Aksi takdirde davalar çok uzun sürmekte, bu süreçte söz konusu mal başkasına satılamadığı için de her iki eş de zararlı çıkmaktadır.

Mal paylaşımı davaları ne kadar sürer?

Mal paylaşımı için bir boşanma avukatına başvurduğunuzda, her ne kadar eşiniz ile anlaşamadıysanız da işinde uzman bir boşanma avukatı sizi anlaşmaya yönlendirir. Zira, mal paylaşımı davaları ortalama 1 yıl sürmekte, boşanma gerçekleşmiş olsa da mal paylaşımı gerçekleşemediğinde çiftlerin iletişimleri devam etmek, zorunda kalmakta ve eşler yeni hayatlarına adapte olamamaktadırlar. Ek olarak, anlaşılamayan malların paylaşım için satılması durumunda değer kayıpları da yaşanabilmektedir. Tüm bunlar değerlendirildiğinde her iki eşin de lehine olan, malların paylaşılması konusunda anlaşılabilmesidir.

Mal paylaşımı davaları nerede açılır?

Mal rejiminin tasfiyesi davasında görevli mahkeme aile mahkemeleri olup yetkili mahkeme ise;

  1. Eşin ölmesi sebebiyle açılıyorsa ölen eşin son ikmetgahındaki yer aile mahkemesi,
  2. Boşanma davası sebebiyle açılan davalarda boşanma davasının açıldığı yerdeki Aile Mahkemesi,
  3. Bu iki halin dışında ise davalı eşin ikametgahındaki aile mahkemesi yetkili mahkemedir.

Mal paylaşımı davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır?

Boşanma davalarında mal paylaşım davaları boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Bu süreden sonra dava açıldığında, hakim tarafından fark edilse bile karşı taraf ileri sürmedikçe dikkate alınıp dava reddedilemez.

Kişisel mal satılıp yerine evlilik içerisinde alınan mala diğer eş de katkıda bulunmuş ise paylaşım nasıl yapılır?

Kural olarak kişisel malı satılan bir eşin aldığı mal yine kişisel maldır ancak bazen diğer eş de katkı sağlamaktadır. Bu durumda katkıda bulunan eşin katkı miktarı, kişisel malın değerinden fazla ise edinilmiş mal olarak kabul edilir. Örneğin 50.000 TL değerinde, evlenmeden önce alınan araba satılıp diğer eşin 70.000 TL katkısıyla 120.000 TL değerinde yeni bir araba alınması durumunda yeni araba edinilmiş maldır.

Evlenmeden önce alınan ve evlilik süresince de ödemesi devam eden evde diğer eşin hakkı var mıdır?

Evlenmeden önce alınan ev kural olarak kişisel maldır. Ancak, evin kredi ödemeleri evlendikten sonra da yapılmaya devam ediyor ve aksi bir durum ispat edilemez ise evin kalan borcunun ödenmesinde diğer eşin de katkısı olduğu düşünülerek diğer eşin de katkı payı alacağının olduğu kabul edilir. Bu durumda evlendikten sonra yapılan ödemelerin ev için yapılan tüm ödemelere göre oranı hesaplanıp diğer eşin katılma alacağının ne kadar olduğu tespit edilebilir.

“Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre, taşınmazın kooperatife üye olunarak edinildiği, ödemelerin evlilik öncesi ve evlilik birliği için devam ettiği, ödemelerin davalının babası tarafından yapıldığına dair somut delil bulunmadığına göre, evlilik birliği içinde yapılan ödemeler sebebiyle davacının katılma alacağının olduğunun kabulü gerekir (TMK m. 222). O halde mahkemece yapılacak iş, taşınmaz için evlilik birliği içinde yapılan ödemelerin tüm ödemelere oranı bulunup, yukarda açıklanan yasal düzenlemeler ve Dairemiz’in ilke ve uygulamalarına göre, artık değere katılma alacağının hesaplanarak karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.” Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 13.3.2018, 2017/16903E ve 2018/9216K

Mal paylaşımında şirketin değeri nasıl hesaplanır?

Mal paylaşımına konu olacak bir şirket söz konusu ise, şirket değeri belirlenirken şirketin bilanço değeri, mal varlığı, büyüme potansiyeli ve müşteri portföyü gibi birçok kriter dikkate alınır. Ancak bu değer, mal paylaşımı tarihindeki kriterler dikkate alınarak yapılır.

“Dava konusu şirketin mal rejiminin sona erdiği tarih itibariyle belirlenen değeri, TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) göz önünde bulundurularak tasfiye (karar) tarihindeki sürüm değeri belirlenmelidir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 21.11.2016, 2015/6299E ve 2016/15819K

Mal paylaşımında eşten mal kaçırma

Mal paylaşımı davası açıldığında, paylaştırılması istenen mallar üzerine tedbir (satılmasının ya da devredilmesinin engellenmesi) koydurulması çok önemlidir. Uygulamada uzayan mal paylaşımı davalarının %90’ının sebebi davalı eşin mal kaçırmasıdır. İşte bu noktada boşanma avukatı ile çalışmanın büyük avantajı olduğunu söyleyebiliriz. Zira, açılan bir davada tedbir koydurulmadığı sürece dava açmak tek başına malın elden çıkarılmasını önlemek için yeterli değildir. Dava dilekçesi kendisine ulaşan davalı eş ilk iş olarak kendi adına kayıtlı malları devredecek ve bu şekilde mal kaçırabilecektir. Bu durumda yapılan her bir mal kaçırmanın ispat edilebilmesi zaman kaybına yol açacaktır.

Eşimin üzerine kayıtlı mal varlığını nasıl öğrenebilirim?

Boşanmaya karar verdiniz, dava açmak istiyorsunuz ancak eşinizin mal varlığını sizden sakladığı konusunda şüpheleriniz var. Üzülerek söylemek isterim ki, dava açmadan bu bilgileri elde edemezsiniz. Bu noktada bir boşanma avukatı ile davanızı açarsanız, eşinizin üzerinde hangi mal varlığı olduğunun sorulması gereken yerleri bildiğinden mahkeme aracılığı ile hızlıca bu bilgilerin dava dosyasında getirtilmesini sağlayacaktır.

Düğün takılarını bozdurup araba almıştık.  Eşim bu arabada hak talep edebilir mi?

Düğün takıları kadına aittir. Kişisel mal niteliğindeki düğün takılarınızı bozdurup araba aldıysanız araba da kişisel mal yerine geçen değer olarak kabul edilir ve size aittir. Eşiniz hak talep edemez.

Mal paylaşımı davası sonrasında tüm mallar ikimizin üzerine mi kayıtlı olacak?

Mal paylaşımı sonrasında, hangi mal kimin adına kayıtlı ise o şekilde kalmaya devam eder. Diğer eş, o malın yarısı değerinde para talep edebilecektir. Örneğin evlendikten sonra alınan ve edinilmiş mal niteliğinde olan bir evde her iki eşin de hakkı vardır. Ancak ev kadın üzerine kayıtlı ise, erkek evin yarısı kadar paranın ödenmesini isteyebilecektir.

 

 

 

Bir cevap yazın

Your email address will not be published. Required fields are marked *